Konya’nın Meram ilçesinde sürdürülen karahöyük kazılarında, yaklaşık 3.500 yıl öncesine tarihlenen testi, tabak ve kupalı bardaktan oluşan tam bir yemek takımı gün yüzüne çıkarıldı. Buluntular, bir kamu yapısı içinde belirlendi; aynı alanda kremasyon mezarlar ve inanç dünyasına ilişkin bir sunak da tespit edildi. Ekip ayrıca çocukların oynadığı kilden boğa figürini, tekerlekli hayvan minyatürleri ve kurşundan, nazarlık olarak kullanılan bir tanrıça figürini de ortaya çıkardı.
Kazı başkanlığını yürüten İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü’nden Doç. Dr. Gonca Dardeniz Arıkan, höyüğün Anadolu ve Ön Asya arkeolojisi açısından kritik önemini vurguluyor. AA’ya yaptığı açıklamada “Burada adeta Konya’nın ilk ticaret odası var” ifadesini kullanarak, mühürler, mühür baskıları ve küçük gümüş parçaların idari-ekonomik işlevlerine dikkat çekiyor.
Kazının odağı: Kamu yapısı içinde “tam takım” sofra eşyası
Arkeologlar, yonca ağızlı testi, kupalı bardak ve kil tabaktan oluşan setin bir arada (takım halinde) bulunduğunu belirtiyor. Arıkan’a göre bu bütünlük, yeme-içme pratikleri ve sofra düzeni hakkında nadir bir pencere açıyor. Bardağın restorasyonu tamamlandı, tabak için çalışmalar sürüyor. Eserlerin Konya’daki müzelerde sergilenmesi planlanıyor.
İnanç ve çocukluk izleri aynı katmanda
Kamu yapısı içinde belirlenen sunak ve kremasyon mezarlar, ritüel uygulamaların mekânsal olarak gündelik yaşama ne kadar yakın durduğunu gösteriyor. Aynı alanlardan gelen kilden boğa ve tekerlekli minyatür oyuncaklar, 3.500 yıl önce çocukların dünyasına dair somut kanıtlar sunuyor. Arıkan bu noktayı net ifade ediyor: “Çocuk her zaman çocuktur; 3.500 yıl önce de oyalanacak bir şey gerekiyordu.”
Ekonomik-idari izler: gümüş levhalar ve “sayma kili”
Bu sezon ayrıca kumaşa sarılı gümüş levhalar ile üzerinde işaretler bulunan küçük bir “sayma kili” parçası bulundu. Arıkan, buluntuların bir tüccarın sermayesine işaret ettiğini, mühür ve baskıların da kimlik/doğrulama işlevi gördüğünü belirtiyor. Not edelim: “gümüş levha”ların tüccara ait olduğu belirtilirken, yemek takımının bu bağlamdan ayrı bir buluntu grubu olduğunun altı çiziliyor.
60 bebek mezarı ortaya çıkarıldı
Karahöyük’te bugüne kadar 60 bebek mezarı saptandı. Bu veri, yerleşimin demografik yapısı ve ölü gömme pratiklerinin anlaşılması açısından önemli. Kremasyon ile bebek gömülerinin aynı yerleşim ölçeğinde görülmesi, dönemin ritüel çeşitliliğine işaret ediyor.
MÖ 2000’ler ve Eski Hitit’e uzanan süreklilik
Arıkan, çalışılan kesitin yaklaşık MÖ 2000’lere tarihlendiğini; Karahöyük’ün Eski Hitit dönemine kadar kesintisiz bilgi sunduğunu belirtiyor. Bu süreklilik, Orta Anadolu’nun siyasi-ekonomik ağlarını ve kültürel geçişlerini izleyebilmek açısından değerli.
