Çad’da yetişkin babunları avlayan kartallar, benzer ağırlıktaki erken insan atalarının da yırtıcı kuşların avı olabileceğini düşündürüyor.
Yeni bir çalışma, kartalların yaklaşık 26 kilogram ağırlığındaki bir babun da dahil olmak üzere son derece büyük hayvanları avlayabildiğini ortaya koyuyor.
Araştırmacılara göre bazı insan ataları günümüz insanlarından daha küçüktü ve babunlarla yaklaşık aynı ağırlıktaydı. Bu da onların da kartal saldırılarıyla karşı karşıya kalmış olabileceği sorusunu gündeme getiriyor.
Araştırmacıların belirttiğine göre şimdiye kadar kartalların 13 kilogramdan ağır insan dışı primatları kaldıramadığı düşünülüyordu. Bilim insanları, Çad’daki Sahra Çölü’nde yürüttükleri araştırma sırasında kartallar tarafından kısa süre önce öldürülmüş en az dokuz yetişkin babunun kalıntılarını buldular. Bölge, uçurum tepelerinden, bazen çiftler halinde avlanan ve kavrama çapı 40 santimetre olan pençelere sahip kara kartalların (Aquila verreauxii) yaşam alanı. Kavrama çapı, kartalın pençesinin ne kadar geniş bir alanı kavrayabildiğini gösteriyor.
(İlgili: Neandertaller Kaya Kartallarına mı Tapıyordu?)
Bilim insanları babunların kemiklerinde derin pençe izleri buldu. Ekibin makalesine göre bu izler, kartalların primatları avlayıp öldürdüğünü ve parçalarını yuvalarına taşıdığını düşündürüyor.
Babunlar oldukça iriydi ve tahmini ortalama ağırlıkları 22,2 kilogramdı. Araştırmacılara göre en büyükleri 26 kilogram ağırlığındaydı. Bu da, şempanzeler ve bonobolardan ayrılmanın ardından ortaya çıkan ve insanları ve yakın akrabalarımızı kapsayan bir grup olan homininlerin bazı küçük türlerinin ağırlığına yakın. Örneğin Lucy olarak bilinen Australopithecus afarensis bireyi, yaklaşık 3,2 milyon yıl önce bugünkü Etiyopya’da yaşarken yaklaşık 28 kilogram ağırlığındaydı.
Kartallar bazen leşle de beslense de babunlarda durum bu gibi görünmüyor. Ekip, çalışmada delinmelerin şiddetinin, öldürücü bir kavrayışla gerçekleşen ölümcül karşılaşmalara işaret ettiğini yazıyor.
Araştırmacılar, çalışmadaki dokuz babundan sekizinin erkek olduğuna dikkat çekiyor. Bu da babunların avlandığını düşündürüyor, çünkü leş olarak tüketilen hayvan kalıntılarında belirli bir cinsiyetin baskın olması beklenmez. Kartalların neden çoğunlukla erkek babunları avladığı belli değil. Araştırmacılar örneklemlerindeki bu erkek ağırlığının şaşırtıcı olduğunu belirtiyor. Ekip bir açıklamada, maymunlar gibi erkek primatların zaman zaman kartallara doğru saldırarak kendilerini savunduğunu da ekliyor.
Kartalların bir hominini avlayıp öldürdüğüne dair bilinen bir örnek var. Çalışmanın başyazarı Catherine Hobaiter’a göre doğrulanmış tek örnek, yaklaşık 2,8 milyon yıl önce büyük bir kartal tarafından kaçırıldığı düşünülen bebek bir Australopithecus olan Taung Çocuğu. Taung Çocuğu yaklaşık 10 kilogram ağırlığındaydı.
Hobaiter, yaklaşık 1 ile 3 milyon yıl önce yaşamış birkaç Australopithecus türünün, çalışmalarındaki yetişkin erkek babunlarla aynı ağırlık aralığında olacağını ve kartal saldırılarına karşı savunmasız kalacağını belirtiyor. Sırtlanlar ve timsahlar gibi diğer büyük yırtıcılar da bir tehdit oluşturuyordu.
Günümüzde maymunlar gibi daha küçük primatlar, birlikte hareket ederek kartal saldırılarına karşı kendilerini savunuyor.
Hobaiter, kartalların avladığı günümüz primat türlerinin karma tür grupları içinde, örneğin birlikte besin arayarak zaman geçirdiğini söylüyor. Araştırmacıya göre bu, besin için ek rekabet anlamına geliyor fakat sağlanan ek korumanın faydaları bu bedele değiyor gibi görünüyor.
Homininler de benzer bir şey yapmış olabilir ve farklı hominin türleri kartal saldırılarına karşı korunmak için birlikte hareket etmiş olabilir.
Çalışmada yer almayan, Cape Town Üniversitesi FitzPatrick Afrika Ornitoloji Enstitüsü’nden araştırmacı Robert Simmons, bulguları büyüleyici olarak nitelendiriyor. Simmons’ın belirttiğine göre kartallar oldukça fırsatçı canlılar. Tek başına kalmış yaşlı bir erkek babun ya da başka bir sürüye katılmak için ayrılmış genç bir erkek babun, fırsatçı bir kartalın ya da bir kartal çiftinin avı olabilir. Çöl bölgelerinde sığınacak yer olmaması da babunları savunmasız bırakabiliyor.
Simmons’a göre bu kesinlikle nadir görülen bir durum. Ancak araştırmacı, bu kurak çöl ortamında kara kartalların bulabileceği avların sınırlı olduğunu ve bunun onları 4 kilogramlık bir kartal için olağan olandan daha büyük ve daha tehlikeli avlara yönelmeye zorladığını açıklıyor.
Çalışmada yer almayan Ohio Eyalet Üniversitesi antropoloji profesörü W. Scott McGraw ise erken homininlerin, özellikle de bebeklerin ve yavruların, görece küçük vücut boyutları nedeniyle özellikle cazip hedefler olmuş olabileceğini belirtiyor.
McGraw’a göre fiziksel savunmaları sınırlı olan erken homininler, hatta genel olarak primatlar, yırtıcı kuşlara ve diğer yırtıcılara karşı savunmasızlıklarını azaltmak için büyük olasılıkla bir dizi davranışsal uyum geliştirdi. Bu uyumlar arasında grup hâlinde yaşamak, diğerlerini uyarmak için bağırmak ve saldırılara karşı koruma sağlayabilecek yaşam alanlarını seçmek yer almış olabilir.
Live Science. 18 Kasım 2026.
Makale: Hobaiter, C., T. J. D. Akpona, G. H. Kopp, and N. J. Dominy. 2026. “Signs of Eagle Predation on a 22-kg Adult Primate.” American Journal of Biological Anthropology 191, no. 3: e70377.






