X Facebook WhatsApp 22 Kasım 2026 1 0

Antik Sicilya’da Anneler Bebeklerini 4 Yıla Yakın Emzirmiş

Antik Sicilya’da Anneler Bebeklerini 4 Yıla Yakın Emzirmiş

Sicilya’daki antik Yunan kolonisi Himera’da bebeklerin 3 aylıkken ek gıdaya başladığı ama 4 yaşına kadar emzirildiği anlaşıldı.

Himera’daki bir çocuk mezarı. C: Reitsema vd. 2026.

2.500 yıldan uzun süre önce Himera, yerli Sicilyalıların, Fenikelilerin ve Yunanların yaşadığı bir Yunan kolonisiydi. Farklı kültürel kökenlerine rağmen hepsi tek bir ortak noktayı paylaşıyordu: Bebeklerini sütten kesmeye erken başlıyor ve bu süreci uzun süre sürdürüyorlardı.

Yeni çalışma, Himeralı çocukların kemiklerindeki kimyasal izleri analiz etti ve bebeklerin yalnızca 3 aylıkken katı gıdalarla beslenmeye başladığını, ancak yaklaşık 3,8 yaşına kadar tamamen sütten kesilmediğini ortaya koydu. Bu süre, antik yazarların önerdiğinden çok daha uzun ve Himera gibi çok kültürlü bir toplumdaki annelerin çocuk bakımına nasıl yaklaştığına ışık tutuyor.

(İlgili: Şehirli Romalılar, Doktor Tavsiyelerine Daha Çok Uyuyordu)

Georgia Üniversitesi’nden biyolojik antropolog ve kendisi de bir anne olan Laurie Reitsema, annelerin bebeklerinin ihtiyaçlarına duyarlılığına dair 2.500 yıllık kanıtlar görmenin heyecan verici olduğunu söylüyor.

Bir Yunan kolonisinde büyümek

Çalışmanın yazarlarına göre Himera, MÖ 7. ile 5. yüzyıllar arasında Sicilya’da bulunan antik bir Yunan yerleşimiydi. Dorlu ve Khalkisli kolonistler tarafından kurulan Himera, daha sonra çok kültürlü ve çeşitli bir nüfusa ev sahipliği yapan büyük bir kente dönüştü.

Çalışmaya göre arkeologlar burada 13.000’den fazla mezar ortaya çıkardı. Bunların çoğu yetişkinlere aitti. Burada bebek ve çocuk ölümleri şaşırtıcı derecede düşük görünüyor.

Çalışmaya göre böylesine çeşitli bir dünyada doğan çocuklar, büyük olasılıkla ebeveynlerinden farklı kültürel gerçeklikler yaşadı ve kuşaklar boyunca kültürel değişimin tohumları hâline geldi. Ancak bu çocukluk dönemlerinin neye benzediği belirsizliğini koruyor.

Sütten kesilme, her çocuğun yaşadığı önemli bir kültürel ve biyolojik dönüm noktası. Reitsema ve meslektaşları, bu uygulamanın antik Himera kentinde nasıl gerçekleştiğini daha iyi anlamak için kent sakinlerinin bazılarının kemiklerinde korunan karbon ve azot kimyasal izlerini inceledi.

Azot, araştırmacılara bir bebeğin ne kadar süre emzirildiğini gösterdi, çünkü emzirme süresince azot değerleri, bebeğin kimyasal izi bir etçilinkine benzeyene kadar yükseliyor. Karbon ise bebeklerin yalnızca süt içmeyi bıraktıktan sonra hangi bitkisel katı gıdaları yediğini gösterdi.

Reitsema’ya göre anne sütüyle beslenen bebekler, izotop açısından sütten kesilmiş bebeklerden farklı görünüyor, çünkü beslenmeleri izotop açısından diğer besinlerden farklı olan sütten oluşuyor. Reitsema, bu nedenle bebeklerin besin zincirinin en tepesindeki etçiller gibi göründüğünü belirtiyor.

Çalışmaya göre ekip 58 çocuğa ve 27 yetişkin kadına ait kemikleri inceledi. Araştırmacılar Himera’daki çocukların sütten kesilmeye erken, yaklaşık 3 aylıkken, yani Galenos ve Soranos gibi antik hekimlerin önerdiğinden 2-3 ay kadar önce başladığını buldu.

Öte yandan emzirme, günümüzdeki sanayi öncesi toplumların çoğundakinden çok daha uzundu ve yaklaşık 3,8 yıl sürüyordu. Soranos sütten kesmenin yalnızca 1,5 yaşında yapılmasını önermiş, Galenos ise emzirmenin 3 yaşında bırakılması gerektiğini öne sürmüştü.

Çalışma, bu uzun emzirme döneminin Himera’daki bebek ölümlerinin neden bu kadar düşük olduğunu açıklayabileceğini öne sürüyor.

Reitsema, emzirmenin bebeklerin hayatta kalmasını desteklediğinin iyi bilindiğini, özellikle de insanlık tarihinin büyük bölümünde olduğu gibi temiz ve güvenli içme suyuna güvenilir biçimde erişilemeyen yerlerde bunun geçerli olduğunu söylüyor.

Öte yandan çalışma, yıllarca emzirilmelerine rağmen genç yaşta ölen çocuklara odaklanıyordu. Reitsema, ideal bir sütten kesilme sürecinden geçen bir bebeğin 2 ya da 3 yaşında ölüp ölmeyeceğini soruyor. Araştırmacıya göre bu çalışmada görülen sütten kesme davranışlarının özellikle başarısız bir stratejiyi yansıtıyor olması mümkün.

Çalışma, Himera’nın kültürel çeşitliliğine rağmen, bugünkü Bulgaristan’da Karadeniz kıyısında bulunan bir başka Yunan kolonisi olan Apollonia Pontika’da da benzerleri görülen sütten kesme uygulamalarına sahip olduğunu ortaya koydu.

Çalışmanın yazarlarına göre bu durum, birbirinden çok uzak Yunan topluluklarının bile emzirmeye benzer bir yaklaşımı paylaştığını düşündürüyor. Bu bulgu, sütten kesme uygulamalarının çok daha çeşitli olduğunu ortaya koyan Roma kentlerindeki diğer çalışmalardan farklılık gösteriyor.

Reitsema, çocuk bakımının son derece kişisel bir konu olduğunu ve hane içindeki uygulamaların tarihsel kayıtlarda ya da arkeolojik kayıtlarda çoğu zaman görülmesinin zor olduğunu söylüyor. Ancak araştırmacıya göre çok kültürlü bir eritme potası olan Himera, farklılıklara ve benzerliklere nadir bir bakış sunuyor. Reitsema, bunun insanların bir arada nasıl yaşadığını, yani geleneklerin harmanlanıp harmanlanmadığını, ayrı mı kaldığını yoksa yan yana mı var olduğunu sorgulamalarına yardımcı olabileceğini belirtiyor. Araştırmacıya göre bu, kültürel etkileşime samimi ve gündelik bir düzeyde bakma fırsatı sunuyor.

Yazarlar şimdi Himera’nın yetişkinlerini incelemek istiyor. Reitsema, yetişkinlerin hayatta kalmış çocuklar olduğunu ve genç yaşta ölenlerden çok farklı bir çocukluk geçirmiş olabileceklerini söylüyor.


Makale: Reitsema, L., Gancz, A. S., Vassallo, S., & Kyle, B. (2026). A Child-Centred Approach to Cultural Hybridity: Weaning and Childhood Diets in the Greek Colony of Himera. European Journal of Archaeology, 1–20.

Bir yanıt yazın