700.000 yıllık düz dişli fil kalıntıları, Levant’ın hem insan atalarına hem de megafaunaya elverişli bir ortam sunduğunu gösteriyor.
Kendi türümüz Afrika’dan ayrılmadan yüz binlerce yıl önce, Homo erectus ile akraba arkaik bir hominin kendi dünya turuna çıktı ve sonunda Doğu Asya’ya ulaştı. Bu yolculuk Afrika’yı Avrasya’ya bağlayan Levant’ta başladı ve yeni araştırmalar, bu hayati göç koridorunun megafaunayla dolup taştığını gösteriyor.
Hula Vadisi’ndeki Gesher Benot Ya’aqov arkeolojik alanı, bilim insanlarına bu tarihöncesi insan atalarının yaşamlarına dair şimdiden olağanüstü bilgiler sundu. Örneğin ateşle yemek pişirmeye dair en eski kanıt, 780.000 yıl öncesine tarihlenen pişmiş bir balığın kömürleşmiş kalıntılarıyla bu alanda görülüyor.
(İlgili: Homininler 800.000 Yıl Önce Belirli Kaynakları Seçiyordu)
Şimdi araştırmacılar, yaygın olarak düz dişli fil olarak bilinen soyu tükenmiş hortumlu Palaeoloxodon antiquus’a ait iyi korunmuş dişi parçalarını keşfetti. Arkeologlar bu diş kalıntılarının yanında Aşölyen teknoloji kompleksine özgü taş baltalar ve diğer aletleri de buldu.
Bu durum, bu fil özelinde alet yapan homininler tarafından avlandığını ya da parçalandığını kanıtlamıyor olsa da, Aşölyen teknolojisinin yaklaşık bir milyon yıl önce ortaya çıkışının, insan atalarının fillerden ilk kez yararlanmaya başlamasıyla aynı döneme denk geldiğini belirtmek gerekiyor. Levant’ta Aşölyen el baltaları büyük ölçüde, Pleistosen’in en büyük kara memelileri arasında yer alan filleri avlayan homininlerle ilişkilendiriliyor.
Keşfin asıl ortaya koyduğu ise Hula Vadisi’nin 700.000 yıl önce hem insanlar hem de megafauna için istikrarlı bir ekolojik sığınak sunduğu. Örneğin fil azı dişi üzerinde yapılan izotop analizleri, filin genellikle otlaklarda ve sulak alanlarda bulunan bitkilerle beslendiğini gösteriyor.
Bu da Gesher Benot Ya’aqov çevresindeki bölgenin, nehirlerle kesişen açık ormanlık alanlardan oluştuğunu ve hem homininlerin hem de avlarının gelişmesi için ideal koşullar sunduğunu düşündürüyor.
Çalışmanın yazarlarından Gonen Sharon yaptığı açıklamada, suyun, bitki örtüsünün ve hayvan kaynaklarının bulunabilirliğinin insanların ve yaban hayatının nerede hayatta kalabileceğini belirlediğini söylüyor.
Sharon’a göre Hula Vadisi’nin sulak alanları, nehirleri ve ormanları, dünyanın en erken göç koridorlarından biri boyunca yaşamın sürmesine yardımcı oldu. Bu durum, yaklaşık 700.000 yıl önce hem hayvanları hem de insan topluluklarını destekleyen ekolojik koşulları anlamak için nadir bir fırsat sunuyor.
Afrika ile Avrasya arasındaki tek kara köprüsü olan Levant, en erken insan atalarının yeni yaşam alanları arayışıyla anavatanlarını terk etmesi için hayati bir geçit işlevi gördü. Hula Vadisi’nde bu ideal koşullar bulunmasaydı, bu cesur primatların yolculuğu başarıyla tamamlayıp tamamlayamayacağı belirsiz.
Neyse ki bölge filler için adeta bir cennetti. Bu da bu erken gezginler için her zaman bol miktarda besin bulunduğu anlamına geliyordu.
IFL Science. 9 Ekim 2026.
Makale: Farrell, H., Sharon, G., Jin, M., Langgut, D., Makarewicz, C. A., & Marom, N. (2026). Elephant dental remains from the Acheulian site at North Bridge Acheulian–Gesher Benot Ya’aqov: hominin behavior and environmental implications. Quaternary Science Reviews, 392, 110277.
