Peru’nun kuzeyinde, MS 1.100 ila 1.350 yılları arasında kullanılmış bir Chachapoya tören alanında kumtaşından olası bir zar keşfedildi.
Kumtaşından yapılmış küçük nesne uzun, prizmatik bir biçime sahip. Yüzeyleri işlenmiş ve yüzlerinde yatay kesikler bulunuyor.
Bu taş eser, bölgeye yerleşmiş İspanyol öncesi toplulukların ritüel uygulamalarına dair anlayışımızı değiştirebilir. Nesne, adını Quechua dilinde “beş” anlamına gelen pichqa sözcüğünden alan bir Pishca, yani bir zar.
Nesne özellikleri bakımından, etnotarihsel ve arkeolojik kaynaklarda “Pishca” ya da “Pichca” olarak bilinen ve oyunlar, şans ve muhtemelen ritüel uygulamalarla ilişkilendirilen And zarlarına benziyor.
(İlgili: Peru’da 5.000 Yıl Önce Bir Kadın, Tukan Gagasıyla Gömülmüş)
Keşif, Peru’nun arkeolojik kaydında nadir görülen bir eser olması ve Amazonas bölgesindeki İspanyol öncesi toplumların yaşamının hâlâ az bilinen bir yönüne ışık tutması bakımından dikkat çekici.
Nesne üzerine yapılacak incelemeler, bu nesnenin nasıl kullanıldığına, ne anlama geldiğine ve hangi bağlamda kullanıldığına dair yeni soruları gündeme getiriyor.
Keşif, B Plan Karesi’ndeki alanda, yapılardan birinin dış kısmına doğru yapıldı. Bu sırada uzun taşlardan oluşan bir yığın kaldırılıyordu. Taşlar düzensiz bir şekilde üst üste yığılmıştı ve hiçbir harç izi taşımıyordu. Bu da taşların özgün kullanımlarından sonra, daha geç bir dönemde yerlerinden alınıp oraya konulduğunu düşündürüyor.
Taşların arasında, alanı çevreleyen ormanlık ortama özgü, yüzyıllar boyunca biriken bitki örtüsünden kaynaklanan organik madde izleri bulunuyordu.
Andina Agency. 15 Eylül 2026.
