Bir arkeoloğa göre Roma’nın MS 43 yılında Britanya’yı işgal etmesine yol açan Atrebat hükümdarı Verica aslında bir kadın olabilir.
Bournemouth Üniversitesi’nde yapılan arkeolojik araştırma, MS 43’teki Roma’nın Britanya’yı işgalinde merkezi bir rol oynayan Demir Çağı Britanyalı hükümdarı Verica’nın aslında bir kadın olduğunu ortaya koydu. Bu keşif, erken Roma Britanyası’nın tarihini yeniden yazıyor.
Verica, toprakları bugünkü Hampshire ve Batı Sussex’in büyük bölümünü kapsayan Atrebat kabilesinin hükümdarıydı. Verica, MS 40 civarında iktidardan uzaklaştırıldı ve Britanya’dan kaçarak Roma’daki İmparator Claudius’un yanına sığındı. Claudius, Romalı yazarlar tarafından sert bir şekilde eleştirilmiş; zayıf akıllı ve etkisiz biri, politik kararları kadınlar ve azat edilmiş köleler tarafından belirlenen bir imparator olarak tasvir edilmişti.
(İlgili: Romalılar ve Vikingler, Britanya’da Çok Az Genetik İz Bırakmış)
Romalı tarihçi Cassius Dio’ya göre Britanya’nın işgali yalnızca Verica’nın Claudius’u Manş Denizi’ni geçmeye ikna etmesi sayesinde gerçekleşti.
Araştırmayı yöneten Dr. Miles Russell, Verica’nın 19. yüzyıl klasik tarihçilerinin ataerkil bakış açısı nedeniyle erkek olarak varsayıldığını söylüyor. Russell’a göre Verica, MS 1. yüzyılın başlarında Britanya ile Roma arasındaki özel ilişki açısından hem kritik bir öneme sahip, hem de tartışmasız bir şekilde bir kadındı.
Russell’ın işaret ettiği açık ipuçlarından biri, “Verica” adının o dönemde kadın adlarında yaygın olan “a” harfiyle bitmesi. Örneğin Yorkshire’daki Brigant’ların kraliçesi Cartimandua ve Norfolk’taki İcene’lerin kraliçesi Boudica da böyle. Üçü de aynı döneme ait ve MS 60’ta Romalı işgalcilere karşı bir isyana önderlik eden Boudica kuşkusuz en ünlüleri olsa da Russell, Verica’nın aslında dönemin daha güçlü ve etkili bir hükümdarı olduğunu savunuyor.
Russell’a göre insanlar sikkelerdeki “rex” terimi nedeniyle de Verica’nın erkek olduğunu varsayıyor. Ancak rex cinsiyete özgü olmayan bir unvan ve Roma, en ünlüsü Mısır Kraliçesi Kleopatra olmak üzere hem erkek hem de kadın kralları tanıyordu. Russell, Latince rex unvanının sikkelerde kullanılmasının Verica’nın imparatorun tam onayıyla hüküm sürdüğünü gösterdiğini de ekliyor.
Russell’ın açıkladığı gibi kuram, Verica’nın sikkelerinde kullandığı imgelerle de güçleniyor. Russell’a göre sikke basan diğer Demir Çağı Britanyalı liderleri açıkça erkek olan savaşçıları tasvir ederken, Verica at sırtında, ince, kadınsı ve göğüsleri açık bir figür olarak tasvir ediliyor.
Russell, Claudius’un bir şeyi yalnızca bir kadın ona öyle söylediği için yapmaya karar vermesi hikâyesinin, bu imparatorun boyun eğen ve zayıf biri olarak tasvir edildiği kalıba uyduğunu belirtiyor. Russell’a göre Dio aslında seferin yalnızca barbar bir femme fatale’in fısıltıları yüzünden düzenlendiğini söylüyordu. Oysa Russell’a göre Verica’nın Britanya seferindeki rolü çok daha merkeziydi. Taktik bilgiler ve sahada destek sağlayan Verica’nın sürece dahil olması, projenin başarılı olmasını garanti altına almıştı.
İşgal, Claudius’un büyük zaferiydi ve başarılı bir askeri lider olduğunu kanıtlamak için sahip olduğu tek fırsattı. Verica rejim değişikliği için gereken bahaneyi sağladı ve imparator da bu fırsatı değerlendirdi.
Verica, hikâyesi büyük ölçüde göz ardı edilmiş olsa da geç Demir Çağı Britanyası’nda önemli bir siyasi aktördü. Russell, arkeolojik kanıtları olduğu gibi kabul etmek ve Verica’yı bir kadın kral, Britanya’nın en erken ve en önemli kadın liderlerinden biri olarak hatırlamak gerektiğini söylüyor. Russell’a göre Verica tahttan indirilip askeri destek için Claudius’a sığınmasaydı, Roma Britanya’yı belki de hiç işgal etmeyecekti.
Araştırma, Bournemouth Üniversitesi’nin Demir Çağı Britanyası’nda kadınların rolüne dair daha önceki araştırmalarına da katkıda bulunuyor. Russell ve meslektaşlarının yer aldığı geçen yılki bir araştırma, kocaların eşlerinin topluluğuna taşınarak orada yaşadığı anaerkil bir topluma dair kanıtlar bulmuştu.
Verica’ya ilişkin araştırma, Bloomsbury tarafından yayımlanan “Caratacus: Great King of Britain” adlı yeni bir kitapta sunuluyor ve Current Archaeology dergisinin son sayısında tartışılıyor.
Bournemouth University. 5 Kasım 2026.
