Norveç’in Jotunheimen dağlarında eriyen buzdan, en eskisi 5.000 ila 6.000 yıllık olan 48 tarihöncesi ok ele geçirildi.
Arkeologlar, Jotunheimen dağlarında yakın zamanda düzenledikleri üç haftalık bir araştırma sırasında 48 tarihöncesi ok buldu.
Norveç’te eriyen buzdan, biri 5.000 ila 6.000 yıllık olduğu tahmin edilen 48 tarihöncesi ok ele geçirildi.
Araştırmacılar keşifleri, Norveç’in güneyinde, Oslo’ya yaklaşık 320 kilometre uzaklıktaki dağlık bir bölge olan Jotunheimen’de yaptı.
Araştırmacılar son 20 yıldır, dünyanın en büyük buzul arkeolojisi programı olan Secrets of the Ice (Buzun Sırları) kapsamında bölgede kazılar yürütüyor.
(İlgili: Buzul Erimesiyle Ortaya Çıkan Eserler Nasıl Kurtarılıyor?)
Ekip şimdiye kadar 73 arkeolojik alandan, ren geyiği avı donanımlarından yük atlarının kalıntılarına, giysilerden gündelik yaşama ait diğer nesnelere kadar 5.000’den fazla eser ele geçirdi. Innlandet İl Meclisi ile Oslo’daki Kültür Tarihi Müzesi’nin ortak yürüttüğü proje, 3.400 yıllık deri bir ayakkabıyı ve dünyanın sağlam durumdaki en eski ahşap kayak çiftini de gün ışığına çıkardı.
Organik malzemeler açıkta kaldıklarında genellikle bozuluyor. Ancak Anna Fiorentino’nun Mayıs ayında aktardığına göre buz, çürüme sürecini durduruyor. Fiorentino’ya göre buz, ahşap ve tekstil gibi organik malzemeleri oksijensiz bir ortamda sabit ve düşük bir sıcaklıkta tutarak nesneleri aylar içinde ayrıştırabilecek mikrobiyal etkinliği yavaşlatıyor.
Secrets of the Ice arkeologları kazılara ilk kez 2006’da başladığında, çoğu 2.000 yıldan daha yeni olan görece yakın tarihli eserler ortaya çıkarmıştı.
Ancak araştırmacıların yakın zamanda yayımladıkları bir güncellemeye göre artık tablo büyük ölçüde değişti. İnsan kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle buzulların ve çevrelerindeki buz parçalarının daha büyük bölümü erirken, çok daha eski nesneler ortaya çıkmaya başlıyor.
Araştırmacılar erimenin kapsamlı olduğunu yazıyor. Onlara göre birçok yerde binlerce yıldır varlığını sürdüren buz artık tamamen yok olmaya başlıyor ve bağlantı da tam burada ortaya çıkıyor: En eski buz, en eski buluntuları barındırıyor.
Araştırmacılar bu yaz, Kvitingskjølen dağlık bölgesindeki Langfonne, Storfonne ve Handklefonne buzullarının yanındaki buz parçalarına odaklandı. En eski buluntu, arkeologların 5.000 ila 6.000 yıllık olduğunu düşündüğü, ince kayraktan yapılmış bir ok ucu ve okun gövdesine ait iki parça. Ekip ayrıca ahşap gövdeli ve tatlı su midyesi kabuğundan yapılmış ok uçlu, 3.600 yıllık eksiksiz bir ok da buldu. Bulunan diğer ok uçlarının birçoğu kemikten, biri ise demirden yapılmış.
Bu keşifler heyecan verici. Ancak aynı zamanda dünyanın ne kadar değiştiğini acı bir şekilde hatırlatıyor.
Secrets of the Ice projesini yöneten buzul arkeoloğu Espen Finstad, bu çelişkiyi ve çalışmalarının ardındaki gerçekliği her zaman kabul ettiklerini, ancak bunun kendilerini ilk kez duygusal düzeyde gerçekten etkilediğini söylüyor. Finstad’a göre bu yıl çok daha derin bir ciddiyet ve hüzün duygusu vardı. Bu yıl bu gerçeklik onları her zamankinden daha güçlü bir şekilde sarstı.
Araştırmacılar kış tamamen bastırmadan önce kazılarını sürdürmeyi umuyor. Bu arada son buluntularını güvence altına alıyor, belgeliyor ve hazırlıyorlar.
Eserler şimdilik Lom’daki Norveç Dağ Merkezi’nde saklanıyor ve bir kısmı özel bir soğutmalı vitrinde sergileniyor. Aralık ayında ileri işlemler ve konservasyon için Kültür Tarihi Müzesi’ne götürülecekler.
Uzun vadede ise araştırmacılar Jotunheimen buzullarının geleceği konusunda karamsar. Son yirmi yılda tanık olduklarına dayanarak, arkeolojik alanların birçoğundaki buzun önümüzdeki 20 yıl içinde tamamen yok olacağından şüpheleniyorlar.
Finstad, burada 6.000 ila 7.000 yıldır buz bulunduğunu belirtiyor. Finstad’a göre doğa uzun yıllardır uyarıyor ve sinyaller gönderiyordu, ancak artık pes ediyor ve buz basitçe eriyip gidecek.
Smithsonian Magazine. 1 Ekim 2026.
